Samen met opleiders van lerarenopleidingen heeft Cito de reeks studieboeken 'Toetsen op school' uitgebracht. De reeks is bedoeld voor studenten van lerarenopleidingen en docenten die in de praktijk werkzaam zijn. Toetsen op School gaat over de ontwikkeling, het gebruik en de kwaliteit van toetsen als instrument om de prestaties van leerlingen, docenten, scholen en onderwijssystemen te beoordelen en op basis daarvan beslissingen te nemen.

Over deze ToetsSpecial | Toetswijzer biedt via een aantal ToetsSpecials aanvullende informatie (weblinks, bijlagen, literatuurverwijzingen) voor elk van de studieboeken. Deze ToetsSpecial bevat aanvullende informatie voor de publicatie Toetsen op School (algemeen).



Download pdf | Toetsen op School (algemeen)



HOOFDSTUK 1 | Het doel van toetsen
Dit hoofdstuk bespreekt toetsen die tot doel hebben:
  • Het beoordelen van leerlingen
  • Het beoordelen van het onderwijsleerproces
  • Het beoordelen van groepen leerlingen en scholen
  • Het beoordelen van de kwaliteit van het onderwijs












Download pdf

Weblinks
Centrale Eindtoets
Cito Volgsysteem voortgezet onderwijs
Onderwijsraad
Examenblad.nl
Inspectie van het Onderwijs
Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO)
Stichting Examenkamer
Lerenenwerken.nl > Ervaringscertificaat
Cito Volgsysteem primair en speciaal onderwijs
DIALANG
COOL5-18 - Cohort Onderzoek OnderwijsLoopbanen
Periodieke Peiling van het Onderwijsniveau (PPON)
PISA - Programme for International Student Assessment
TIMSS & PIRLS
Leren van toetsen; een cyclisch proces

HOOFDSTUK 2 | De inhoud van toetsen
Dit hoofdstuk beschrijft vijf stappen van toetsconstructie die bepalend zijn voor de inhoud van de toets:
  • Visie op leren en toetsen - Hoe wordt bepaald wat leerlingen aan het eind van een opleiding of opleidingsfase moeten kennen, kunnen en willen, oftewel hoe kom je tot een globaal programma van einddoelen en tussendoelen?
  • Programma van einddoelen en tussendoelen - Hoe kom je van een globaal programma van einddoelen en tussendoelen tot toetsbare leerdoelen?
  • Uitwerking tot toetsbare leerdoelen - Hoe kun je toetsbare leerdoelen omzetten in toetstaken die het bedoelde gedrag oproepen bij de leerling?
  • Bepalen van toetstaken - Welke toetsvorm past het best bij de te toetsen leerdoelen?
  • Samenstellen van afzonderlijke toetsen - Hoe stel je een toets inhoudelijk correct en evenwichtig samen?


Download pdf 

Pdf-bijlagen
2.1 | Tegenstellingen in visies op leren
2.2 | Schema's affectieve en psychomotorische prestaties *)
2.3 | Indelingsschema Cito toetsen Rekenen-Wiskunde
2.4 | Procesmodel beschrijven prestatiedomein autorijden
2.5 | Domeinbeschrijving volgens model van competent handelen
2.6 | Volledig schema voor te kiezen kenmerken van toetstaken
2.7 | Toelichting op kenmerken van toetstaken
2.8 | Voorbeeld van een Programma van Toetsing en Afsluiting

*) Overgenomen uit: Educational assessment of students / Nitko & Brookhart - Pearson Prentice Hall, 2007.
HOOFDSTUK 3 | De betrouwbaarheid van toetsscores
Dit hoofdstuk gaat in op:
  • Betrouwbaarheid van toetsscores
  • Standaardmeetfout
  • Misclassificaties bij één toets
  • Misclassificaties bij meerdere toetsen
  • Betrouwbaarheid van beoordelingen door beoordelaars
  • Hoe worden toetsscores betrouwbaarder?
  • Betrouwbaarheid van toetsscores en de dagelijkse toetspraktijk



Download pdf

Weblinks
Toetstechnische Begrippenlijst van Cito
Alleexamens.nl
Cito: Centrale examens, Examenverslagen
Informatie over 'normale verdeling' op Wikipedia
TiaPlus: software van Cito voor Toets en Item Analyse
Boek: Psychometrie in de Praktijk
Boek: Kwaliteit van beoordeling in de praktijk


HOOFDSTUK 4 | De validiteit van toetsscores
Validiteit gaat over de interpretatie en het gebruik van toetsscores. Dit hoofdstuk behandelt achtereenvolgens:
  • Wat is validiteit en hoe kan validiteit aangetoond worden?
  • Welke bewijzen zijn geschikt om validiteit aan te tonen?
  • Toelichting op de theorie van validiteit aan de hand van twee praktijkvoorbeelden

Download pdf

Weblinks
Informatie over 'correlatie' op Wikipedia
WISCAT-pabo
Vereniging Hogescholen (voorheen HBO-raad)


HOOFDSTUK 5 | Informatie over toetsen en examineren
Op het internet is veel informatie beschikbaar over toetsing en examinering. Dit hoofdstuk laat in drie delen zien waar welke informatie te vinden is:
  • Toetswijzer - gids op internet voor toetsing en examinering
  • Informatie over schooltoetsen
  • Literatuur over toetsing




Download pdf

Informatie over schooltoetsen
COTAN Documentatie
Commissie Testaangelegenheden Nederland (COTAN)
Toetswijzer
Kennisnet
Toetsgids
Edurep, de educatieve zoekmachine
Kennisnet Federatie
Leraar24
PO-lessen (Kennisnet) (voorheen Davindi)
Leermiddelendatabase PO en VO (De Digitale School)
Overzicht databanken van Nederlands Jeugdinstituut (NJi)
Wikiwijsleermiddelenplein (SLO, OU en Kennisnet)
Leden aangesloten bij Edventure
Overzicht educatieve centra op Internetwijzer Basisonderwijs
Toetswijzer > zoek op: testotheek
Onderwijsportaal Groen Kennisnet Collectie vmbo/mbo-groen
678 Onderwijs Advisering en Drempelonderzoek
A-vision
Bohn Stafleu van Loghum
Boom test onderwijs
- Bureau ICE
- Diatoetsen
Cito
Pearson
De Nederlandse Taaltest
Examenbundel

Literatuur over toetsing
Toetswijzer
Bibliotheekcatalogus van Cito
Education Resources Information Center (ERIC)
British Education Index (BEI)
NCME: The Instructional Topics in Educational Measurement Series (ITEMS)
Google
Google Books
Google Scholar
Koninklijke Bibliotheek (KB)
WorldCat

Vertaallijsten toets- en onderwijstermen NL-EN
Toets- en onderwijstermen Nederlands - Engels | Cito
 -Notebook - Nederlandse en Vlaamse onderwijstermen in het Engels | Sardes, 1999
Nuffic: Glossary hoger onderwijs
Google Vertalen 

Uitleg toets- en onderwijstermen
Toetstechnische Begrippenlijst | Cito
NCME: Glossary of Assessment and Measurement Terms
- CSN Assessment Glossary
Eurydice: European Glossary on Education
Hogeschool van Amsterdam: Begrippenlijst toetsing
MBO Raad: Begrippen mbo-sector

HOOFDSTUK 6 | Het construeren van gesloten vragen
Dit hoofdstuk behandelt de volgende aspecten van het construeren van gesloten vragen:
  • Wat is een gesloten vraag?
  • Voordelen en nadelen van gesloten vragen
  • Soorten gesloten vragen
  • Formulering van gesloten vragen
  • Taalgebruik
  • Eisen voor gesloten vragen

Download pdf
HOOFDSTUK 7 | Het construeren van open vragen
Bij open vragen gaat het om taken en opdrachten waarbij de leerling zelf het antwoord moet formuleren. Dit hoofdstuk gaat in op:
  • Soorten open vragen
  • Voordelen van open vragen
  • Nadelen van open vragen
  • Constructieregels voor open vragen
  • Verschillen bij de beoordeling van open vragen
  • Checklist voor samenstellen, beoordelen en redigeren van open vragen

Download pdf
HOOFDSTUK 8 | Het construeren van praktijktoetsen
Een praktijktoets is een toets waarvan de opdrachten een min of meer natuurgetrouwe weerspiegeling vormen van taken of problemen uit het dagelijkse leven of de latere beroepspraktijk. Praktijktoetsen zijn vooral bruikbaar voor het vaststellen van competenties. Dit hoofdstuk bespreekt:
  • De kenmerken van praktijktoetsen
  • Het ontwikkelen van praktijktoetsen
  • Het ontwikkelen van beoordelingsschalen
Dit hoofdstuk geeft (beginnende) docenten praktische handvatten om de competenties van leerlingen beter te beoordelen.


Download pdf

Pdf-bijlagen
8.1 | Tips voor het gebruik van beoordelingscriteria en -schalen
8.2 | Stappenplan voor het ontwikkelen van een productschaal

Weblinks
Europees Taalportfolio
Eerste Hulp Bij Ongelukken (EHBO)
RubiStar - tool voor het ontwikkelen van rubrics
HOOFDSTUK 9 | Het beoordelen van toetsscores
Een toetsscore kan beoordeeld worden door de toetsscore te vergelijken met de toetsscores van andere leerlingen uit de doelgroep (relatief normeren) of door de toetsscore te vergelijken met een standaard, aangeduid als cesuur of norm (absoluut normeren). Dit hoofdstuk gaat achtereenvolgens in op:
  • Relatief normeren
  • Absoluut normeren
  • Het toekennen van cijfers aan toetsscores
  • Het scoren van meerkeuzevragen


Download pdf

Computerprogramma
Met het programma Scores2Cijfers (OmzetScores.exe) kunnen toetsscores in cijfers worden omgezet.
Toelichting | Hulp bij Scores2Cijfers

Pdf-bijlagen
9.1 | Methode Deus: omzetting examens VO (CvTE-methode)
9.2 | Een technisch probleem en de oplossing

Weblinks
College voor Toetsen en Examens (CvTE)
Normering bij de centrale examens in het voortgezet onderwijs (ToetsSpecial)
Normering met een vaardigheidsschaal, zoals bij rekentoets VO en CE (ToetsSpecial)

Hoofdstuk 10 | De kwaliteit van toetsen en examens
Beoordelingssystemen van toetsen en examens kunnen de gebruiker helpen bij het selecteren van tests en toetsen die van goede kwaliteit zijn. Daarnaast kunnen deze systemen toetssamenstellers helpen bij het construeren van toetsen die voldoen aan de eisen die door derden aan het gebruik van tests en toetsen worden gesteld. Dit hoofdstuk gaat in op:
  • Beoordelingssysteem voor de kwaliteit van tests (COTAN)
  • Regeling standaarden examenkwaliteit MBO (Inspectie van het Onderwijs)
  • Beoordelingssystemen en de toetspraktijk


Download pdf

Weblinks
Instrumenten indicatiestelling LWOO en PrO
Commissie Testaangelegenheden Nederland (COTAN)
Online COTAN Documentatie
COTAN Beoordelingssysteem
Toetsgids
Richtlijnen voor ontwikkeling van onpartijdige toetsen
Begrippenlijst mbo-sector van MBO Raad
Overheidsinformatie: wet- en regelgeving
Staatscourant: Regeling standaarden examenkwaliteit mbo 2012


Klik op onderstaande link voor informatie over de ToetsSpecials bij de andere delen uit de reeks Toetsen op School (PO, VO, MBO en HO).